Open Monumentendag 2005

zondag 11 september

Thema: Hout - Grondstof stof tot nadenken

Ter gelegenheid van de Open Monumentendag wil de Heemkring Opwijk-Mazenzele traditiegetrouw een kwalitatief programma uitwerken dat aansluit bij het centrale thema 'Hout'.

Op zondag 11 september is 't Kasteeltje of de vroegere Villa Wijnants (hoek Marktstraat-Ringlaan) de centrale plaats.

De traditionele houten bouwonderdelen van dit ca. 100 jaar oude gebouw (binnen- en buitenschrijnwerk, houten balkvloeren, dakstructuur met torentje, diensttrappen,…), maar vooral de  interieurafwerking van het gelijkvloers (binnenschrijnwerk, lambrisering, vast meubilair, houten schouwmantel, hoofdtrap,…) is op zich al een uitstekende illustratie van het gebruik van hout.

Daarnaast wordt er ook gezorgd voor een foto- en documentententoonstelling (doorlopend van 10 tot 18 uur) die allerhande aspecten van het thema in het Opwijks en Mazels bouwkundig erfgoed illustreert. Veel foto's tonen ons de specifieke en bijzondere toepassing van hout op plaatsen die voor het publiek ontoegankelijk zijn zoals de zolder met het dakgebinte van de Sint-Pauluszaal, de dakruimten en de toren van de Mazelse Sint-Pieterskerk, diverse privé-huizen,... (foto's van eigen werk, van Jan Decreton en van diverse andere fotograven). Ook de houttoepassing in erfgoed dat de laatste jaren, soms noodzakelijk, verloren ging (Costershof, de houten vakwerkschuur van de Oude Pastorie (?), de originele dakstructuur van de schuur van het Hof ten Hemelrijk,...) komen ruim aan bod.
Algemene informatie over houtwinning, houtverwerking en –constructies, houtbewerkingswerktuigen, houtvijanden en houtbescherming en houtsanering en -restauratie,… worden getoond in een (deels interactieve) projectie op scherm.
Daarnaast zal ook een brede waaier van vakliteratuur en bibliografiemateriaal ter inzage gelegd worden.

't Kasteeltje fungeert ook als vertrekplaats voor een monumentenwandeling  waar opnieuw het thema 'hout' centraal staat (om 10.30 uur, 14 uur en 15 uur). Tijdens de wandeling wordt een bezoek gebracht aan sommige plaatsen van de Sint-Pauluskerk en de Pastorie op de Singel.
In de Pastorie wordt de benedenverdieping met zijn majestueuze trap en vergaderzaal met zijn zopas gerestaureerd (houten) interieur bezocht. Voor deze gelegenheid worden ook een aantal oude houten voorwerpen van het kerkpatrimonium die al vele tientallen jaren in een bewaarruimte opgeslagen zijn en die nu bij deze gelegenheid aan de OMD-bezoekers getoond worden.
In de Sint-Pauluskerk wordt vooral de lambrisering in de kerk, de altaren, het orgel, de preekstoel,… en de sacristie (met het houten interieur in barok) onder de aandacht gebracht.

In aansluiting (vanaf 14 uur) kan men een bezoek brengen aan het Hoffelijk Feest van Jeugdhuis Nijdrop, met animatie, hapjes en drankjes, optreden van de bOOmfanfare en … waarbij men (wellicht voor de laatste keer) een ander houten monument -de waardevolle tuin van Temmers- kan bezoeken - zie de site pagina van Jeugdhuis Nijdrop.

Tijdens de verschillende activiteiten wordt het thema 'Hout' via allerhande invalshoeken belicht. Welke houtsoorten werden gebruikt en voor welke toepassingen? Welke technieken werden gebruikt voor de constructieve of voor de decoratieve doeleinden? Bijzondere aandacht zal ook worden besteed aan houtzagerijen en andere houtverwerkende activiteiten in onze dorpen en over de vroegere (houten) wind- en watermolens in Opwijk en Mazenzele.

Voor deze OMD-editie met het thema 'hout' is de vakwerkschuur van de Oude Pastorie een essentieel gegeven. Deze vakwerkschuur is samen met het ganse geheel als monument beschermd en werd enkele jaren geleden op initiatief van de gemeente (eigenaar) zogezegd uit veiligheidsoverwegingen gedemonteerd, in afwachting van een restauratie.

Hout, het thema van deze Open Monumentendag, is ook erg uitdrukkelijk aanwezig in de Mazelse Sint-Pieterskerk, zowel in de dak- en torenspitsstructuur, als in de (binnen)afwerking en in de uitrusting (lambrisering, biechtstoelen, orgel,…). Enkele jaren geleden werd ook voor dit beschermd monument een restauratiedossier opgestart. De bouwheer is het Opwijks gemeentebestuur.

Daarnaast is er ook nog het restauratiedossier van de Sint-Rochuskapel ('t Kintskapel, Droeshout), waarvoor jaar na jaar bedragen ingeschreven en overgedragen worden in de begroting van de Kerkfabriek van Sint-Paulus Opwijk (eigenaar van de kapel), maar dat voor de rest blijkbaar geen enkel initiatief kent. Ook dit monument bezit heel wat merkwaardig 18de-eeuws houtwerk (ingangsdeur, altaar,...).

Open Monumentendag is voor de Heemkring een goede gelegenheid om nog eens aan te kloppen bij het Opwijks gemeentebestuur, dat deze drie dossiers beheert, met de vraag naar de stand van zaken, met de evaluatie van de bestaande toestand, de restauratieopties, de planning,... en deze gegevens eens te tonen aan het publiek. Het lijkt ons de beste manier voor de sensibilisatie van de bevolking (wat een hoofdopdracht is van Open Monumentendag!) en voor het aansporen van onze gemeentebestuurders eindelijk eens werk te maken van enige monumentenzorg.