E-mailzine van

Heemkring
Opwijk-Mazenzele

2003-03

6 juni 2003.

INHOUD

Heemkring
Opwijk-Mazenzele

Contactadres:

Bolstraat 93
1745 OPWIJK

Tel: 052-35 50 27

E-mail:

heemkringopwijk@hotmail.com

URL:

www.heemkringopwijk.be

Bankrek. nr.:

068-2164258-21

Deze electronische nieuwsbrief wordt gratis en volledig vrijblijvend bezorgd aan alle geïnteresseerden.

Klik hier als u zich wil inschrijven op de HOM-nieuwsbrief.
Inschrijven HOM-nieuwsbrief .

(E-mail, leeg of met toevoeging van een eigen mededeling maar met behoud van het onderwerp).

Een nieuwe geïnteresseerde abonnee (vriend, kennis, familielid,...) voor deze nieuwsbrief geeft u hier op!

(E-mail, leeg of met toevoeging van een eigen mededeling maar met behoud van het onderwerp).

U ontvangt een HTLM versie van de nieuwsbrief. Indien uw e-mail programma geen HTLM ondersteunt, dan krijgt u enkel de tekstversie te zien.

Klik hier als u zich wil uitchrijven op de HOM-nieuwsbrief.
Uitschrijven HOM-nieuwsbrief .

(E-mail, leeg of met toevoeging van een eigen mededeling maar met behoud van het onderwerp).

Reageren

Reacties, suggesties, complimentjes en kritiek in verband met de inhoud, de presentatie, de verspreiding,... van deze nieuwsbrief kan je mailen naar 
heemkringopwijk@hotmail.com

Archief

Alle gepubliceerde HOM-nieuwsbrieven kunnen geraadpleegd worden in het archief op de HOM-internetsite http://users.pandora.be/
HOM/Nieuwsbrieven/archief.htm

Copyright © 2002-2003
Heemkring Opwijk-Mazenzele 

Naar boven

1.

Nieuw nummer HOM-tijdschrift

Half mei jl. verscheen een nieuw nummer van het driemaandelijks HOM-tijdschrift.

De publicatie brengt volgende heemkundige bijdragen:

In informatieve rubrieken komen het heemkundig archief en de documentatieverzameling en ook de activiteiten en mededelingen van de vereniging aan bod.

De 'HOM-binnenkrant' brengt, onder meer met een “Recht van antwoord”, de essentie van het aanhoudend conflict tussen de Heemkring en het Opwijks gemeentebestuur.

Auteurs en redactiemedewerkers van dit nummer: Leo Lindemans, Ingo Luypaert, Jan Meeussen en Maurice Willocx.

Men kan zich abonneren voor deze driemaandelijkse publicatie, door storting van 9,00 euro + 1,60 euro verzendkosten voor de inschrijvers van buiten de gemeente, op rekening nr. 068-2164258-21 van HOM-Opwijk, of rechtstreeks bij een HOM-bestuurder. Losse nummers kosten 3,00 euro. + event. verzendkosten.

De HOM-abonnees (leden) genieten een heemkundige dienstverlening en krijgen bijzondere voorwaarden bij diverse evenementen en bij nieuwe publicaties van de vereniging.

Contactadres (waar ook vrijblijvend een proefnummer uit een vorige jaargang kan bekomen worden): M. Willocx, Bolstraat 93, Opwijk - tel. 052-35 50 27.

Meer info:

http://heemkringopwijk.net/HOM-alg/fr/tijdschrift.htm (binnen www.heemkringopwijk.be).

Naar boven

2.

Namen voor nieuwe (verkavelings)straten

Het College van Burgemeester en Schepenen vroeg aan ons verenigingsbestuur een voorstel te doen voor een naam voor enkele nieuwe straten in recente verkavelingen.

De HOM-voorstellen kan men lezen:

Ons voorstel voor de straten in de grote verkaveling 'Esp' (tussen Heirbaan en Klaarstraat) volgt later.

Naar boven

3.

Open Monumentendag 2003

Naar boven

4.

Kaalslag op het kerkhof van Droeshout

Bij de tentoonstelling “Parochie Droeshout” van november 1986 vestigde de Heemkring Opwijk-Mazenzele (HOM) reeds de aandacht op de bijzondere historische -, sociale - en erfgoedwaarde van het oudste deel van het kerkhof van Droeshout.

Met Open Monumentendag 8-9 september 2002 in de kerk van Droeshout en op het kerkhof benadrukten wij opnieuw deze cultuurhistorische kwaliteiten van het kerkhof en de bijhorende graftekens, dit in het licht van de door het gemeentebestuur aangekondigde nagenoeg volledige ontruiming van het oorspronkelijk deel van het kerkhof.

In de nabijheid van de eerste kerk (nu parochiezaal) werd in 1898 de eerste begraving gedaan op het nu nog bestaande kerkhof. Het Droeshouts kerkhof dateert dus van ruim vóór de aanleg van de twee andere Opwijkse begraafplaatsen.

Op dit oudste deel van het kerkhof (langs de kant van de kerk) bevinden zich, centraal, rond het grote gietijzeren calvariekruis (1901), een aantal grotere grafmonumenten van dorpsnotabelen en stichters van de parochie. Daarnaast stonden er tot voor enkele dagen nog vele andere merkwaardige graftekens van de jaren 1920-1940 (en zelfs nog van vroeger) met duidelijke neogotische, neoklassieke en/of eclectische stijlkenmerken. Er waren ook graftekens in een merkwaardige art décostijl van tijdens het interbellum (o.m. en grafstijlen in de vorm van een gemetste kolom in rode baksteen met een naamplaat en een Kel-tisch kruis in natuursteen, wellicht naar een ontwerp van de gekende Brugse architect Huib Hoste) en ook nog een oorspronkelijk heldenhuldegrafsteen 1914-'18 in beton (naar het ontwerp van Joe English).

Het meer dan 100 jaar oude deel van het kerkhof bezat nog zijn oorspronkelijke configuratie en omheining (gedeeltelijk). Bij de eerste vergroting werd een deel van de oorspronkelijke ommuring afgebroken. De sporen (grondvesten) hiervan bleven zichtbaar.

Er werden sinds het ontstaan van het kerkhof weinig ontgravingen of opruimingen uitgevoerd omdat men gelukkigerwijs opteerde voor uitbreidingen (respectievelijk in 1959 en 1980). Vanuit sociaal-historische context was dit kerkhof dan ook zeer bijzonder omdat het een uniek beeld bood op de familiebanden en op andere sociale relaties in deze op zichzelf staande leefgemeenschap. Het was een typische chronologisch goed omlijnde en homogene begraafplaats uit het einde van de 19e en van de 20e eeuw en vormde als het ware een staalkaart van ca. 80 jaar plaatselijke en sociale geschiedenis. Men zag er nog grafstenen van verschillende generaties van dezelfde familie naast elkaar.

Om te trachten de aangekondigde ontruiming en daarmee de vernietiging van het oudste en meest waardevol gedeelte van het kerkhof vooralsnog te voorkomen, trok de Heemkring Opwijk-Mazenzele aan de alarmklok. Zij informeerde onder meer de Afdeling Monumenten en Landschappen (vakafdeling funerair erfgoed) van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap.

Met een schrijven van 14 november 2002 vraagt de vakafdeling funerair erfgoed van de Afdeling Monumenten en Landschappen (Ministerie van de Vlaamse gemeenschap) de bijzondere aandacht van het college van burgemeester en schepenen van Opwijk voor de historische en cultuurhistorische kwaliteiten van het kerkhof van Droeshout en de bijhorende graftekens. Deze Afdeling M&L erkent de merkwaardige ontstaansgeschiedenis van de parochie Droeshout, met eerste kapel, pastorie en school (1895-'97), het kerkhof (1898) en de definitieve kerk (1909-'11), maar tevens ook het groot belang van het homogeen bewaarde ensemble graftekens van het oudste en historische gedeelte van het kerkhof. Zij meldt ook te overwegen om zelf een voorstel tot bescherming als monument van het oudste en historische gedeelte van het kerkhof voor te leggen aan de bevoegde minister. De Afdeling M&L verzocht het gemeentebestuur met nadruk vooralsnog geen onomkeerbare maatregelen te treffen die de kwaliteiten van dit ensemble zouden kunnen schaden, met andere woorden de geplande ontruiming op te schorten.

Ondanks dit uitdrukkelijke verzoek deed het Opwijks gemeentebestuur toch haar (on)zin. De ontruiming –een echte kaalslag- van het oude gedeelte van het kerkhof werd begin maart jl. aangevat. Enkel de kindergraven (langs de noordermuur), enkele grafmonumenten in de centrale dwarsgang (rond de calvariegroep) en enkele alleenstaande graven waarvoor nog een grondconcessie loopt, bleven bewaard. Ook de restanten van de oorspronkelijke afsluitingsmuur langs de zuidzijde moesten er aan geloven. Er werden zelfs grafstenen weggenomen die op het uitgehangen plannetje bij de aankondiging van de ontruiming aangeduid stonden om behouden te blijven.

De Heemkring maakte een ruim fotobestand van de verdwenen grafstenen.

Met deze radicale opruiming ging opnieuw een uniek stuk van onze eigen dorpsgeschiedenis en van het plaatselijk funerair erfgoed ging verloren.
Deze ontruiming was zeker niet nodig wegens plaatsgebrek op de Droeshoutse begraafplaats.

De persmededeling door de gemeentelijke schepen bevoegd voor begraafplaatsen van begin september 2002 (vóór en in functie van Open Monumentendag) dat enkel de onherkenbare grafzerken weg moeten en dat het waardevolle behouden blijft, werd dus niet waar gemaakt.

Hiermee wordt eens te meer bevestigd dat de “intenties” en verklaringen in de Beleidsverklaring 2001-2006 van de bestuurscoalitie (jan. 2001) en in het gemeentelijk Cultuurbeleidsplan 2002-2006 in verband met monumenten- en cultureel erfgoedbewaring slechts holle slogans zijn om te trachten de schijn wat hoog te houden.

Voor ruime geïllustreerde informatie over het kerkhof van Droeshout, met inbegrip van onze argumenten tegen de ontruiming, vindt men op de internetpagina's

http://heemkringopwijk.net/HOM-alg/Kerkhof Droeshout.htm

(binnen www.heemkringopwijk.be).

Naar boven 

5.

HOM-Heemkundig archief en documentatie

Vanaf het ontstaan van onze vereniging (januari 1984) tot eind juli 1995 was onze archief- en documentatiewerking praktisch volledig ten dienste en in functie van het Gemeentelijk (Heemkundig) Archief. Dit gebeurde in overeenstemming met de afspraken met het Opwijks gemeentebestuur die in 1986 schriftelijk werd vastgelegd in een overeenkomst tussen het College van Burgemeester en Schepenen en onze vereniging (Heemkring Opwijk-Mazenzele - HOM).

De onaangekondigde en eenzijdige opzegging van deze overeenkomst door het gemeentebestuur begin augustus 1995 veranderde uiteraard de situatie volledig.

Sindsdien werken wij intens aan de samenstelling en uitbreiding van onze eigen archief- en documentatieverzameling en onze heemkundige-geschiedkundige verenigingsbibliotheek.

Door ruil, kopiëren, aankoop maar vooral door giften kon ondertussen heel wat materiaal samengebracht worden. Graag danken wij hierbij de tientallen schenkers van archief- en documentatiestukken van de laatste jaren. Wij hebben ook een aantal belangrijke particuliere verzamelingen in gebruik en beheer.
Veel documentatiemateriaal is geïnformatiseerd.
De verzameling HOM-archief en -verzameling maakt dan ook reeds een behoorlijk deel uit van het geheel van het Opwijks archief (zie onze bijdrage in HOM-nieuwsbrief 2003-02/4).

De zaken van het HOM-archief en de documentatieverzameling worden gebruikt voor diverse heemkundige activiteiten, voor tentoonstellingen, voor het heemkundige HOM-tijdschrift en andere publicaties, voor de HOM-internetsite,…

De openstelling op een regelmatige wijze van het geheel van deze uitgebreide collecties en documentatie voor alle geïnteresseerden blijft nog steeds onze doelstelling.

Onze webpagina's http://heemkringopwijk.net/HOM-alg/archief en doc.htm (binnen www.heemkringopwijk.be) geven reeds een ruim overzicht van onze archief- en documentatieverzameling en van onze werking hieromtrent.

Naar boven 

6.

Wat met het herinneringskruis Frans De Keersmaecker ?

In de zomer van 2001 werd het herinneringskruis ('ongelukskruis') voor Frans De Keersmaecker op de plaats waar hij op 26 september 1914 door de Duitsers werd neergeschoten (Steenweg op Vilvoorde), stuk gereden.

Zie hieromtrent:

http://heemkringopwijk.net/HOM-alg/Be-Aandacht voor kleine waardevolle kleine historische landschapselemente.htm

en

http://heemkringopwijk.net/HOM-alg/be-herinneringskruis.htm

In de loop van 2001 werden de brokstukken door de gemeentelijke diensten naar de gemeentelijke opslagplaats (Processiestraat) overgebracht.

Met onze brief van 30 april jl. herinnerden wij het Opwijks College van Burgemeester en Schepenen het voorval en vroegen informatie over de stand van zaken in verband met de restauratie en de terugplaatsing van dit historisch herinneringskruis.

Wij wachten nog op een antwoord en houden onze lezers op de hoogte in een volgende nieuwsbrief.

Naar boven

7.

Openbaarheid van bestuur in Opwijk ?  Een evolutie ?

In onze nieuwsbrief 2003-2, onder punt 5 - Openbaarheid van bestuur, berichtten wij reeds onder meer over de moeilijkheden die onze vereniging ondervindt om bepaalde bestuursdocumenten van de gemeente Opwijk te raadplegen.

Meer info op pagina's van de HOM-internetsite http://heemkringopwijk.net/HOM-alg/ro-sp-ob.htm (binnen www.heemkringopwijk.be), met o.m. ook linken naar de geldende federale en Vlaamse regelgeving in verband met openbaarheid van bestuur.

Na enkele dwingende tussenkomsten van de Vlaamse minister van Binnenlandse Aangelegenheden Paul Van Grembergen diende het Opwijks gemeenbestuur dan eindelijk haar standpunt en haar houding te herzien.

In dit verband stuurden wij op 27 mei jl volgende brief aan het Opwijks gemeentebestuur:

Naar boven

8.

Verbouwing en restauratie van Tesseshof

Het 'Tesseshof' (Klaarstraat) werd met het Ministerieel Besluit van 27 januari 1998 beschermd als monument en de achterliggende weide als dorpsgezicht. Het behoorde tot een van de Opwijkse-Mazelse gebouwen waarvoor de Heemkring Opwijk-Mazenzele in het najaar 1992 de start van de beschermingsprocedure gevraagd had.

Tesseshof is de oudst bewaarde hoeve in Opwijk, in U-vorm, met een woonvleugel langsheen de straatkant (ca. 1700) en haakse schuur- en stalvleugel uit de 19e eeuw. Tegen de straatgevel (woonhuis) staat de O.L.V.-kapel aangebouwd.

De beschermingsprocedure verliep niet zonder enige commotie. Het gemeentebestuur was officieel gekant tegen de bescherming. Sommige gemeentebestuurders stelden toen duidelijk privé-belangen boven het algemeen belang - zie hierover 'Opwijkse monumenten en dorpsgezichten' in HOM-tijdschrift 8e jg.,  p. 30-35.

Kort nadien werd het Tesseshof, met de bijhorende grond te koop gesteld.

Onlangs diende de nieuwe eigenaar een aanvraag in voor een stedenbouwkundige vergunning voor het verbouwing en restaureren van het geheel (vleugel bestaand woonhuis en de stallen- en de schuuurvleugel) tot twee ruime woongelegenheden. Het openbaar onderzoek liep tot 22 april jl.

Naar boven

9.

Een dreef zonder bomen ?

Op dit ogenblik is de Oude-pastoriedreef (Gasthuisstraat-Nanovestraat, langsheen de nieuwe woonwijk 'Milleniumstraat') nog een eerder banale straat qua uitzicht en afwerking, met een ordinaire asfaltverharding.

Wij konden ons moeilijk voorstellen dat de Oude-pastoriedreef dergelijke standaardafwerking zal behouden en stelden dan ook aan het gemeentebestuur voor om tenminste het deel tussen de Gasthuisstraat en de oude pastorie (deel op het tracé van de vroegere toegangsdreef) een reëel dreefuitzicht te geven door langs weerszijden van de weg passende bomen te planten - zie http://heemkringopwijk.net/HOM-alg/Oude-pastoriedreef-1.htm en http://heemkringopwijk.net/HOM-alg/Oude-pastoriedreef-2.htm

Het Opwijks College van Burgemeester en Schepen stelde ons met een brief van 27 november 2001 op de hoogte dat zij overwoog om langs een gedeelte van de Oude-pastoriedreef (tussen Gasthuisstraat en Oude Pastorie) bomen te planten, teneinde deze baan (opnieuw) een dreefuitzicht te geven.

Nu, ruim 1½ jaar later, is hiervan nog niets te merken.

Met een brief van 30 april 2003 informeerden wij bij het College nog eens naar een stand van zaken hieromtrent.

Wij wachten nog op een antwoord en houden onze lezers op de hoogte in een volgende nieuwsbrief.

Naar boven

10.

De 'Vlaamse Staak' gerestaureerd en herplaatst !

Over de recente lotgevallen van deze in 2000 stuk gereden eeuwenoude grenspaal tussen Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant aan de grens Opwijk-Lebbeke op de Gewestweg N47 berichtten wij vroeger reeds op de HOM-internetpagina's http://heemkringopwijk.net/HOM-alg/be-vlaamse_staak.htm en
http://heemkringopwijk.net/HOM-alg/be-vlaamse_staak-2.htm.

Meer informatie over de 'Vlaamse Staak' lezen wij ook in een erg interessant artikel van Gilbert Ravyts in het tijdschrift van de Heemkring Lebbeke, 15e jg., nr. 1 (maart 2003).

Onder meer dankzij de inzet van Vlaams volksvertegenwoordiger Dirk De Cock (Lebbeke) werd ondertussen de grenspaal gerestaureerd en herplaatst door de goede zorgen van het Oost-Vlaams provinciebestuur.

De officiële onthulling zal plaatsvinden op zondag 15 juni 2003 om 15.30 uur (ter plaatse), gevolgd door een academische zitting in de raadzaal van het gemeentehuis van Lebbeke. Organisatie: gemeentebestuur van Lebbeke.

Naar boven

11.

Herstel en restauratie van de St.-Rochuskapel in nieuwe handen

De Sint-Rochuskapel of t' Kintskapel (Mazelstraat-t'Kintstraat), in barokstijl, ter ere van Sint-Rochus, patroon tegen de pest, werd opgericht in 1770 (datumsteen) door juffrouw Joanna Josina t' Kint. De kapel stond tegen de hofstede 'De Kints' (J.J. t' Kint) waarvan nu geen spoor meer zichtbaar is (zuid-westkant t.o.v. de kapel).
De kapel, en de grond -een kleine dries- waarop zij staat is eigendom van de parochie Sint-Paulus Opwijk (waarvan juffrouw t'Kint een parochiaan was).

De kapel is, samen met de 3 linden, beschermd als monument met een ministerieel besluit van 10 maart 1998. Het behoorde tot een van de Opwijkse-Mazelse gebouwen waarvoor de Heemkring Opwijk-Mazenzele in het najaar 1992 de start van de beschermingsprocedure gevraagd had.

In juni 2001 reeds wierp het Opwijks gemeentebestuur zich op als bouwheer voor de noodzakelijke herstel- en restauratiewerken aan de kapel.

Van bij de eerste bespreking van het dossier op de gemeenteraad (24 januari 2002) bleek dat de bevoegde schepen (en dus ook het volledige college) niet voldoende op de hoogte waren van de wet-, decreet- en regelgeving terzake. Dat bij het gemeentebestuur het onderscheid tussen de afdeling Monumenten en Landschappen (de bevoegde administratie van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap), Monumentenwacht (inspectie op vraag van de eigenaar in functie van het opmaken van toestandsrapporten) en de Monumentenploegen Vlaams-Brabant (uitvoeren van kleine onderhouds- en herstellingswerken in het kader van sociale tewerkstelling) van bij het begin niet duidelijk was voorspelde zeker niet veel goeds voor het dossier. Het was dus onmiddellijk te voorzien dat de aanvraag zonder gevolg zou blijven.

De eerste maal werd het project voorgesteld als een restauratieproject waarvoor een restauratiepremie zou worden gevraagd. De toenmalige geschatte kostprijs (voorziening begroting 2002: 5.600 euro) en het feit dat er geopteerd werd voor een restauratiepremie (met een procedure van enkele jaren) waarbij zelfs een premie verwacht werd in functie van een gebouw bestemd voor de eredienst (!) deed iedereen met enige kennis van zaken vermoeden dat het dossier niet op korte termijn gerealiseerd kon worden. In functie van de aanvraag van een restauratiepremie stelde zich nog een ander probleem: alleen de eigenaar, erfpachter of vruchtgebruiker kan een restauratiepremie aanvragen. Het gemeentebestuur kan dat dus niet omdat zij geen enkele van deze vereiste hoedanigheden heeft.

Ongeveer één jaar later, op 23 januari 2003, werd het dossier opnieuw besproken op de gemeenteraad. Procedureel kwam er niet veel duidelijkheid. Opnieuw zorgde het door elkaar halen van verschillende instanties en procedures voor de nodige onduidelijkheid.

Uiteindelijk werd recent, op de gemeenteraad van 22 mei 2003, aangekondigd dat het dossier terug in handen wordt gegeven van de Opwijkse kerkfabriek (eigenaar van de kapel). Deze slaagde er overigens twintig jaar geleden zonder probleem in om de volledige restauratie van de Sint-Pauluskerk op een voortreffelijke manier af te ronden.
Hiermee werd een eind gesteld aan bijna twee jaar verkeerde procedures en tijdverlies.

Een dergelijke ongepaste bemoeienis van het gemeentebestuur was ook de oorzaak van de ongelukkige ingreep door de gemeentediensten in het voorjaar 2002 waarbij de (beschermde) bomen bij de kapel kaalgekapt werden.

Meer nieuws over de herstellings- en restauratiewerken aan de Sint-Rochuskapel volgt later.

Naar boven

12.

Een gemeentelijke commissie 'Heemkunde' ?

Op 30 april jl. schreven wij volgende brief aan de nieuwe Opwijkse schepen van cultuur Rik Geeurickx:

Wij wachten nog op een antwoord en houden onze lezers op de hoogte in een volgende nieuwsbrief.

Naar boven

13.

De relatie Opwijks gemeentebestuur/bestuur Heemkring Opwijk-Mazenzele

Vele mensen hebben weet van het aanhoudend geschil tussen het Opwijks gemeenbestuur en ons verenigingsbestuur.

De meeste van de pijnpunten kunnen in feite herleid en beschouwd worden als een verschil in opvatting over bepaalde situaties tussen een gemeentebestuur en een vrije, onafhankelijke en sterk geëngageerde vereniging zoals de Heemkring Opwijk-Mazenzele (vooral in materies als erfgoedbewaring, monumentenzorg, buurtwegen, archiefwerking,...).

In feite bestaat er slechts één eikelig geschilpunt: het achterhouden door het Opwijks gemeentebestuur van HOM-eigendommen.
In ons laatste nummer van ons HOM-tijdschrift (2003-1) brachten wij hierover opnieuw relaas, met een 'Recht van antwoord' van het Opwijks gemeentebestuur en correcties en verduidelijkingen door het HOM-betuur.

Meer informatie over de zaak van de door het gemeentebestuur achtergehouden HOM-eigendommen leest men op de HOM-website http://heemkringopwijk.net/HOM-alg/aHE.htm (binnen www.heemkringopwijk.be). Onder meer volgende documenten kunnen er geraadpleegd worden:

Op aanvraag kunnen wij aan onze leden alle details bezorgen, met mogelijkheid van inzage van alle briefwisseling en andere documenten ter zake.
Neem hiervoor gerust contact op met één van onze bestuurders.

Naar boven

14.

Nieuw op de HOM-website

Sinds half februari 2003 voegden wij volgende pagina's toe op onze site www.heemkringopwijk.be:

Sinds half januari 2000, dus nu reeds ruim 3 jaar, kan informatie over de Heemkring en de heemkundige werking in Opwijk geraadpleegd worden op de HOM-internetsite.

Op dit ogenblik ontvangt de site gemiddeld ca. 105 bezoekers per dag die in totaal ca. 300 pagina's per dag openen. Zij werd op de drie jaar ca. 72.000 keer bezocht.

De site bestaat nu reeds uit ca. 240 webpagina's.

Klik hier voor de inhoud van de HOM-website.

Naar boven