Op zondag 14 september 2003 wordt in gans Vlaanderen de 15e editie Open Monumentendag Vlaanderen (OMD) georganiseerd. 
Dit jaar is het OMD-thema 'Steen'.

Onze Heemkring doet ook dit jaar mee met een project in Opwijk rond dit thema.

De Open Monumentendag Vlaanderen: 
een Europees initiatief

De Open Monumentendag Vlaanderen is een initiatief van de Raad van Europa met steun van de Europese Unie. In 1999 nemen 46 landen en regio's deel.
Een resolutie van de Europese ministerconferentie over het bouwkundig erfgoed (Granada, 1985) ligt aan de basis van de idee 'Open Monumentendag'.

Daarin wordt:

De Open Monumentendag Vlaanderen: de missie

Het publiek en de overheid over heel Vlaanderen en op alle niveaus sensibiliseren voor het erfgoed, door middel van het gratis openstellen van uitzonderlijk toegankelijke gebouwen: dat is het fundamentele doel van de OMD en zijn jaarwerking. Ter gelegenheid van de eerste OMD formuleerde de Stuurgroep haar missie als volgt:

'Onbekend is onbemind. Wat onbemind is, wordt verwaarloosd. Om een breed publiek aan te spreken heeft de Stuurgroep van de OMD in de eerste plaats een feest willen maken. Een feest om de burger op een aanschouwelijke en tastbare wijze inzicht te geven in de taak en verantwoordelijkheid van overheid en privé-eigenaars. Als ze eenmaal gesensibiliseerd is, zal de bevolking zich ook nauwer bij de bescherming en bewaring van het bouwkundig erfgoed betrokken voelen.
De sleutel tot de sensibilisatie is: het publiek gratis toegang verschaffen tot plaatsen die gewoonlijk niet of slechts gedeeltelijk toegankelijk zijn.
Uit deze dag moet een gunstig klimaat ontstaan waarin tal van initiatieven kunnen gedijen ten bate van de bescherming, de instandhouding en de restauratie van het erfgoed.'

Bron: Voorwoord van de Stuurgroep van de eerste Open Monumentendag - Monumentenkrant 1989

Sinds 1992 werkt de OMD met een jaarlijks wisselend thema. Hierdoor krijgen elk jaar nieuwe gebouwen de kans in de kijker te staan én worden vertrouwde monumenten anders belicht.

Open Monumentendag - 

Thema voor 2003: Steen

Zorgen voor monumenten, dat is zorgen voor metaal, steen en hout, de grondstoffen. Zoals bekend, is dat het thematische drieluik dat op de Open Monumentendagen van 2001, 2003 en 2005 centraal staat.

We hebben iets met 'steen' ! Wie heeft niet als kind de meest fantastische constructies met bouwblokjes in elkaar gezet ? En wie droomt er niet van om dit ook in werkelijkheid uit te proberen, met echte bouwstenen dan ? De Belg is geboren met een baksteen in de maag ... en de Opwijkenaar al evenzeer.

Steen staat voor duurzaamheid, eeuwigheid, rijkdom en kwaliteit, maar ook voor kilte, hardheid, onbuigzaamheid, kracht … De diversiteit aan 'steen' bepaalt in grote mate het uitzicht van onze steden en dorpen. Die uiterlijke vorm is het eerste waar bezoekers van onze steden en dorpen mee kennismaken. Redenen genoeg dus om ze eens van nabij te bekijken …

Bij deze 15de editie van Open Monumentendag staan we stil bij de betekenissen van steen in zijn vele verschijningsvormen. Gebouwen zijn immers 'versteende' getuigen van een maatschappelijke evolutie. Ze vertellen ons iets over de samenleving waarin ze ontstonden, maar ook over de wijze waarop er doorheen de tijd mee werd omgegaan. Verschillen in steensoort, formaat en kleur geven aanwijzingen over restauraties en herstellingen, verbouwingen of uitbreidingen.

Thema's tot 2005!

Het thema Steen van dit jaar kadert in een drieluik over materialen, onder de gemeenschappelijke titel 'Grondstof, stof tot nadenken'. Deze thema's komen aan bod in de oneven jaren en worden afgewisseld met abstractere thema's.

In 2001 hadden wij het thema 'Metaal', in de reeks Grondstof, stof tot nadenken. Vorig jaar, 2002 zagen wij het rond 'Symbolen'

Volgende onderwerpen krijgt u de komende jaren voorgeschoteld:

2003: Grondstof, stof tot nadenken - Steen
2004: Natuur
2005: Grondstof, stof tot nadenken - Hout

Behalve een grootscheeps publieksevenement is de Open Monumentendag Vlaanderen ook een gebeuren met heel wat kennis en inzicht aan de basis. Tal van specialisten uit al dan niet verwante disciplines zorgen ervoor dat het jaarthema in een ruimere context wordt geplaatst. Het verleden heeft meermaals bewezen dat hun benadering vaak de aanzet was tot de (her)ontdekking en waardering van tal van interessant Vlaams bouwkundig erfgoed, ook in Opwijk.